Zasady judo

Judo jako sport

Początkowo judo było typowo japońską sztuką walki znaną głównie w Japonii. Od czasów działań Jigoro Kano sport ten stał się sportem narodowym tego kraju. W wyniku wielu pokazów oraz rosnącego zainteresowania ludzi, sztuka ta stała się również sportem walki, który w 1964 roku stał się dyscypliną olimpijską dla mężczyzn. Pod naciskiem amerykańskich kobiet, od 1988 judo jest też sportem olimpijskim dla nich. Sport ten stał się jednym z najpopularniejszych sportów walki na świecie.

Walki odbywają się w kategoriach wagowych, różnych dla mężczyzn i kobiet. Walka trwa 5 minut (juniorzy 4 minuty) i odbywa się na macie o wymiarach 8×8 do 10×10 metrów. Zwycięża zawodnik, który rzuci przeciwnika na plecy, utrzyma go leżącego na macie przez 25 sekund lub założy dźwignię bądź duszenie w sposób, który doprowadzi przeciwnika do poddania się (w każdym przypadku uzyskując ippon i kończąc walkę przed upływem regulaminowego czasu). Możliwe jest uzyskanie tzw. “małych punktów”, które nie prowadzą do zakończenia walki przed czasem, lecz po jego upływie wskazują na zwycięzcę. Przy czym każdy z punktów ma wyższą wagę, niż dowolna ilość zdobytych punktów o mniejszej wartości. Jedno waza-ari wygrywa z np. pięcioma punktami yuko. W przypadku, gdy zawodnicy mają tę samą ilość punktów odbywa się walka o tak zwany “złoty punkt”. Pierwsza akcja punktowa kończy walkę.

Zawodnicy mogą również otrzymywać kary, które wymierzane są za m.in. unikanie walki, pasywność (brak próby wykonania akcji przez 30 sekund), świadome wyjście poza matę. Kara zwiększa punkty przeciwnika w sposób następujący: pierwsza shido (czyt. szido) to ostrzeżenie bez straty punktu, druga kara shido dawniej chui (czyt. czui) – oznacza przyznanie punktu yuko dla przeciwnika, trzecia kara shido dawniej keikoku (czyt. kejkoku) oznacza zamianę yuko na waza-ari. Czwarta kara hansokumake to dyskwalifikacja zawodnika.

W trakcie walki zabrania się:

  • Uderzania i kopania
  • Dotykania twarzy przeciwnika
  • Atakowania innych stawów niż łokciowy
  • Utrzymywania mocno defensywnej pozycji
  • Technik zwanych kawazu gake (kami basami) i kane sute
  • Noszenia jakichkolwiek elementów (np. biżuterii) – dyskwalifikacja
  • Udawanych ataków np. upadanie na kolana bez wykonywania rzutu
  • Ściąganie przeciwnika do parteru siłą
  • Utrzymywanie innego chwytu za strój niż podstawowy przez więcej niż 3-5 sekund bez ataku

Sędzia może przerwać walkę dając komendę “mate”. Kończy ją natomiast komendą “soremade”. Zawodnik może się poddać klepiąc w matę bądź w dobrze widoczną swoją część ciała lub przeciwnika, a także  krzycząc słowo “maitta”.

Od 2009 decyzją Komitetu Wykonawczego Międzynarodowej Federacji Judo (IJF) przepisy uległy następującym zmianom:

  • Nie ma punktu „koka” – obowiązują tylko „yuko”, „wazari”, „ippon”
  • Nie dopuszcza się łapania przeciwnika w trakcie walki bezpośrednio za nogawkę
  • Pierwsze ostrzeżenie „shido” dla zawodnika notowane na tablicy, drugie ostrzeżenie skutkuje przyznaniem punktu „yuko” dla przeciwnika
  • Wszystkie akcje są ważne i mogą być kontynuowane tak długo, dopóki co najmniej jeden z zawodników dotyka jakąkolwiek częścią ciała pola walki.

Co to jest Judo ?

Współczesne judo jest sportem ściśle ograniczonym przepisami opartymi na starych japońskich zasadach walki wręcz. Jest to rodzaj walki zapaśniczej, wymagającej specjalnego ubioru zwanego “judogi”. Jakkolwiek judo wywodzi się z wojskowej sztuki walki na śmierć i życie, zastosowanie judo do obrony osobistej jest obecnie celem drugoplanowym. Ogólny rozwój fizyczny, a następnie uzyskanie skuteczności w zawodach, oto główne cele współczesnego judo. Celem przewodnim, uzyskanym przez systematyczne ćwiczenia, wysuniętym przez twórcę judo – Jigoro Kano, jest “doskonalenie samego siebie”.

Korzyści płynące z trenowania judo

Judo przyczynia się do harmonijnego rozwoju, przekonuje, że nie siła i ciężar ciała, ale szybkość i zręczność są czynnikami decydującymi w działaniu. Jest dla młodzieży właściwym systemem wychowania fizycznego, sportem, który najlepiej przygotowuje do życia. Pozwala młodzieży nie tylko odkryć i rozwijać własne możliwości, ale także osiągnąć skuteczność w działaniu. Judo rozwija szybkość, zwinność, wytrzymałość i siłę, a także spostrzegawczość, opanowanie, odwagę, odporność, koncentrację i wytrwałość. Jego wpływ wychowawczy jest niezaprzeczalny.

 

 

 

Techniki judo

Technikę judo podzielić można na dwie zasadnicze grupy: rzuty (nage-waza) i chwyty (katame-waza).

NAGE-WAZA – technika rzutów, stosowana wówczas, gdy przeciwnik traci równowagę lub jest z niej wytrącony. Rzut wykonywany jest przeważnie przez zastawienie drogi, po której dąży przeciwnik, aby uzyskać równowagę, nogą, biodrami, stopą itp. tak, aby przez dalsze wychylenie rękami doprowadzić go do upadku na plecy. W grupie tej występują również kontrataki oraz połączenia dwu lub więcej pojedynczych rzutów – tzw. kombinacji

Rzuty dzielimy ze względu na to, która część ciała jest odpowiedzialna za rzut:

-         Rzuty ręczne – Te Waza

-         Rzuty biodrowe – Goshi Waza

-         Techniki nożne – Ashi Waza

-         Rzuty poświęcenia, gdzie my sami upadamy na bok – Yoku Sutemi Waza

-         Rzuty poświęcenia, gdzie my sami upadamy na plecy – Ma Sutemi Waza

Przejścia do drugiej dużej grupy elementów techniki – sprowadzenia do walki w parterze, (hairi-kata) – to specyficzny, odrębny dział techniki.

KATAME-WAZA – dosłownie: technika obezwładniania – dzieli się na trzy podgrupy: trzymania, dźwignie i duszenia.

  • Trzymania (Osaekomi Waza) – polegają na utrzymaniu przeciwnika na plecach na macie tak, aby można było całkowicie kontrolować jego ruchy. Za utrzymanie przeciwnika w ten sposób przez 25 sekund otrzymuje się punkt (ippon) i wygrywa walkę.
  • Dźwignie (Kansetsu Waza) – w walce sportowej dozwolone jest stosowanie dźwigni (tj. wyłamywania i wykręcania) jedynie na staw łokciowy. Doprowadzenie do sytuacji, która w samoobronie pozwoliłaby na unieszkodliwienie przeciwnika, daje wygraną w walce sportowej
  • Duszenia (Shime Waza) – techniki tego rodzaju odcinają dopływ powietrza do płuc lub dopływ krwi do mózgu poprzez nacisk na tętnicę szyjną. Duszenia można wykonywać rękoma lub kołnierzem. Dopuszcza się również duszenia nogami, ale z pewnymi ograniczeniami, ponieważ nogi są wielokrotnie silniejsze od rąk. W każdej z tych grup, podobnie jak przy rzutach, występują również obrony i kontrataki oraz kombinacje różnych elementów

Wszystkie te elementy techniki zostały dla celów szkoleniowych usystematyzowane przy uwzględnieniu dwóch generalnych założeń:

  • Ich znaczenia praktycznego tj. skuteczności i częstości występowania w zawodach,
  • Możliwości właściwego, technicznego opanowania przez ćwiczących

Stopnie w judo

W judo są stopnie uczniowskie – Kyu i mistrzowskie – Dan. Wcześniej nie istniały stopnie Kyu w żadnej sztuce walki. Jednak szybko ten system się rozpowszechnił i został przejęty np. w karate. Tradycyjnie judoką nazywano osobę posiadającą stopień 4 kyu lub wyższy. Pozostałe osoby nazywano kenkyu-sei. Obecnie jednak tytułem judoki nazywa się każdego, kto trenuje ten sport. Analogicznie nazwa sensei była przypisana osobom o stopniu mistrzowskim 4 dan lub wyżej.

Wyróżniamy 3 rodzaje stopni:

  • Stopnie szkolne – KYU
  • Stopnie mistrzowskie – DAN
  • Stopnie honorowe – DAN

Prawo nadawania stopni 6, 5, 4, 3, KYU mają trenerzy lub instruktorzy judo kierujący bezpośrednio szkoleniem egzaminowanego, posiadający minimum 1 DAN zweryfikowani przez PZJudo (obowiązkowy udział w kursie doszkoleniowym w okresie ostatnich 3 lat).

Prawo nadawania stopni 2 i 1 KYU mają trenerzy i instruktorzy judo kierujący bezpośrednio szkoleniem egzaminowanego lub inni z macierzystego klubu lub okręgu posiadający minimum 3 DAN, zweryfikowani przez PZJudo (obowiązkowy udział w kursie doszkoleniowym w okresie ostatnich 3 lat).

Prawo nadawania stopni mistrzowskich DAN i stopni honorowych DAN ma Komisja DAN Polskiego Związku Judo na organizowanych dwa razy w roku kursach form KATA oraz na zgrupowaniach Kadry Narodowej. W wyjątkowych przypadkach dopuszcza się organizowanie egzaminów na stopnie DAN przy innych okazjach.

Zawodnikom stopnie mistrzowskie 1 i 2 DAN mają prawo nadawać Regionalne Komisje DAN w ustalonych przez nie i ogłoszonych terminach.

Mata do rozgrywania zawodów:

Zawody w judo rozgrywa się na specjalnej macie tatami o wymiarach co najmniej 14 x 14 m, lecz nie większej niż 16 x 16 m. Pole prowadzenia zawodów podzielone jest na dwie części. Obie są oddzielone od siebie strefą zagrożenia o szerokości 1 m zazwyczaj koloru czerwonego. Pole wewnątrz strefy zagrożenia (pole walki) łącznie z nią ma wymiary co najmniej 8 x 8 m, lecz nie więcej niż 10 x 10 m. Powierzchnia na zewnątrz strefy zagrożenia nazywa się strefą bezpieczeństwa i powinna mieć szerokość co najmniej 2,5 m. Walka toczy się, dopóki zawodnik lub zawodnicy nie opuszczą pola walki.

Ubiór zawodników

Zawodnicy judo noszą specjalny strój do walki – judogi, zawiązany specjalnym pasem. Strój powinien być czysty, bez rozdarć i dziur. Dozwolona jest walka w judogach koloru niebieskiego, jeśli zawodnik został wyczytany do walki jako pierwszy. Ponadto strój musi spełniać następujące wymagania:

  • Kurtka judogi (keikoga) musi być na tyle długa, aby zakrywała uda i powinna sięgać przynajmniej nadgarstków przy rękach swobodnie opuszczonych.
  • Rękawy kurtki muszą maksymalnie sięgać stawów nadgarstka a minimalnie znajdować się 5 cm poniżej. Pomiędzy rękawem a przedramieniem powinna znajdować się przestrzeń 10- 5 cm.
  • Spodnie (zubon) bez oznakowań powinny dochodzić maksymalnie do stawu skokowego a minimalnie znajdować się 5 cm powyżej. Pomiędzy nogawką a nogą na całej długości powinna znajdować się przestrzeń 10-15 cm.
  • Pas (obi) powinien umożliwiać podwójne opasanie i odpowiadać stopniu szkoleniowemu zawodnika. Po zawiązaniu wolne końce powinny mieć długość 20-30 cm.
  • Zawodniczki powinny nosić pod judogą czystą, wytrzymałą białą lub kremową koszulkę pozbawioną napisów i rysunków.

Judoga jest zrobiona z bawełny, gruba i bardzo wytrzymała aby duże siły działające na nią w trakcie rzutów i duszeń nie rozerwały jej. Nie ogranicza ona przy tym w żaden sposób ruchów. Ogólnie można stroje do judo podzielić na dwie kategorie: pojedynczo i podwójnie tkane. Pojedynczo tkane (ang. single-weave) są lżejsze i cieńsze, a ich gramatura zawiera się w zakresie 300–550 g/m². Są one mniej wytrzymałe, lecz mniej grzeją. Stroje podwójnie tkane mają gramaturę w zakresie 650–1050 g/m². Mają one tę cechę, że trudniej za nie chwycić, co jest oczywistą zaletą na zawodach.

Higiena

  • Odzież zawodnika powinna być czysta i pozbawiona nieprzyjemnego zapachu
  • Paznokcie rąk i nóg powinny być krótko obcięte
  • Długie włosy muszą być związane tak, aby nie przeszkadzały drugiemu zawodnikowi
  • Zabronione jest noszenie metalowych przedmiotów oraz takich, które zagrażałyby zdrowiu przeciwnika i własnemu.

Zasady sędziowania i walki

Początek i koniec walki

Przed rozpoczęciem walki zawodnicy wykonują ukłon wchodząc w strefę zagrożenia, a następnie drugi w środku pola walki w kierunku przeciwnika. Po drugim ukłonie zawodnicy postępują krok naprzód. Walka rozpoczyna się komendą -”hajime”(naprzód). Walka kończy się komendą -”sore-made” i następuje wskazanie zwycięzcy. Po wskazaniu arbitra zawodnicy cofają się o krok do tyłu i wykonują ukłon w kierunku siebie. Następnie wychodzą poza strefę zagrożenia i ponownie kłaniają się w kierunku pola walki.

Przerwy w walce

Dla chwilowego przerwania walki arbiter wydaje komendę -”matte” – zatrzymać się. Wznowienie następuje na komendę -”hajime”. Czas, jaki upływa od ogłoszenia komendy -”matte” do ponownego “hajime” nie jest zaliczany do czasu walki.

Przerwanie walki następuje w sytuacjach, gdy:

  • jeden lub obaj zawodnicy opuszczą pole walki
  • jeden lub obaj zawodnicy wykonują jakąś akcję zabronioną
  • jeden lub obaj zawodnicy wykazują postawę pasywną
  • jeden lub obaj zawodnicy odnieśli kontuzję
  • jeden lub obaj zawodnicy muszą poprawić judogi
  • podczas walki w ne-waza nie widać możliwości na powodzenie akcji
  • jeden z zawodników przyjmuje pozycję stojącą lub prawie stojącą, podnosząc się z ne-waza z przeciwnikiem na plecach w ten sposób, że jego ręce i kolana nie mają kontaktu z matą.

Podstawowe gesty sędziowskie

  • Ippon – sędzia wznosi jedną rękę wysoko ponad głową dłonią skierowaną wprzód
  • Waza-arii – sędzia wznosi rękę pod kątem 90 stopni równolegle do maty dłonią skierowaną w dół
  • Yuko – sędzia unosi rękę w bok pod kątem 45 stopni do ciała dłonią skierowaną w dół
  • Osaekomi – sędzia kieruje rękę lekko do przodu
  • Osaekomi – toketa – sędzia wykonuje ręką (dłoń ustawiona poprzecznie) dwa – trzy szybkie ruchy w prawo i w lewo
  • Udzielenie kary – sędzia wskazuje w kierunku zawodnika karanego palcem wskazującym przy pozostałych zwiniętych w pięść
  • Matte – sędzia wyciąga jedną rękę przed siebie równolegle do maty, dłoń skierowana do przodu, palce zadarte ku górze.

Strona stworzona przez Rock SEO.